ReklamaA1- Ruciane Park

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

Historia30 stycznia 2020, 6:09Komentarzy: 4
Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

Jedno z najstarszych i najciekawszych historycznie miast na Mazurach. Zlokalizowane na ziemiach wojowniczego plemienia pruskich Bartów, założone przez Zakon Krzyżacki, przystąpiło do Związku Pruskiego i oddało się w opiekę polskiemu królowi. Warto poznać historię tego niezwykłego miejsca na Mazurach.

Kętrzyn leży na dawnych ziemiach pruskiego plemienia Bartów. W XIII wieku, po II powstaniu pruskim ziemie te zostały zajęte przez Zakon Krzyżacki i znalazły się w obrębie Państwa Zakonnego. Tereny dzisiejszego miasta podlegały komturom w Bałdze, którzy od 1283 roku organizowali osadnictwo.

Najazd Litwinów i fortyfikacja miasta

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

W roku 1329 komtur bałgijski zbudował strażnicę, prawdopodobnie na miejscu grodu o pruskiej nazwie Rast. Krótko potem w pobliżu zaczęła powstawać osada. Już w 1330 rozpoczęto budowę kościoła św. Katarzyny (rozebrany w XIX wieku). W 1345 r. strażnicę zniszczył najazd Litwinów pod wodzą Olgierda i Kiejstuta. Zakon już w 1350 zdołał odbudować osadę i rozpoczął budowę murów obronnych.

Prawa miejskie nadał w dniu 11 listopada 1357 komtur bałgijski Henning Schindekopf przez lokację na prawie chełmińskim. W obrysie murów od strony południowej wybudowano warowny kościół św. Jerzego i zamek krzyżacki. Miasta bronić miało 13 baszt, w murach zbudowano dwie bramy: Wysoką, Młyńską i furtę Wodną. Prawa miejskie Kętrzyna zostały potwierdzone w 1378 roku.

Kętrzyn wybiera Polskę

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

Po bitwie grunwaldzkiej mieszczanie oddali miasto bez walki wojskom polskim. Mieszczanie, buntując się przeciwko rządom zakonnym w 1440 roku, przystąpili do Związku Pruskiego. Posłuszeństwo wielkiemu mistrzowi wypowiedzieli w roku 1454 i wysłali swojego przedstawiciela do Królewca, gdzie w ich imieniu złożył on na ręce kanclerza Jana Koniecpolskiego hołd królowi polskiemu Kazimierzowi Jagiellończykowi.

Tymczasem w mieście mieszczanie opanowali zamek, prokurator zakonny Wolfgang Sauer został uwięziony, a kilka dni później (17 lutego) utopiony w pobliskim Stawie Młyńskim. Na mocy rokowań polsko-krzyżackich wielki mistrz zgodził się na amnestię dla mieszczan pod warunkiem poddania grodu ponownie władzy krzyżackiej.

Po wojnie trzynastoletniej na mocy pokoju toruńskiego Kętrzyn wraz z resztą Prus Dolnych pozostał w granicach Prus Zakonnych, jednakże jako lenno Królestwa Polskiego. Dopiero po utworzeniu w 1525 r. lennych Polsce Prus Książęcych nastąpił szybki rozwój miasta, zahamowany wojną ze Szwecją.

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

Po sekularyzacji zakonu, w 1525 roku nastąpił około stuletni okres świetności miasta, któremu kres położyły liczne epidemie (w 1625 roku zmarło w wyniku epidemii 2.500 osób w mieście i okolicy) oraz wybuch I wojny polsko - szwedzkiej.

Kolejne wojny i epidemie przyczyniły się do upadku miasta. Dopiero około połowy XIX wieku dla Rastenburga nadszedł okres rozwoju.

Okupacja rosyjska

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

Podczas wojny siedmioletniej, w latach 1758-1762 Prusy były okupowane przez Rosjan. W dniach 20-21 czerwca 1807 roku w mieście ze swoją dywizją poznańską stacjonował gen. Jan Henryk Dąbrowski. W 1818 miasto zostało siedzibą powiatu, w II poł. XIX w. wybudowano cukrownię, browar i młyn, co przełożyło się na rozwój miasta.

W latach 1855-1859 do tutejszego gimnazjum uczęszczał Wojciech Kętrzyński, późniejszy wieloletni dyrektor Ossolineum. W 1868 wybudowano połączenie kolejowe z Królewcem, a w późniejszych latach z Węgorzewem i Rynem oraz wąskotorowe z Mrągowem. W 1871 miasto znalazło się w granicach Niemiec. Powstały kwartały nowej zabudowy wraz z ratuszem oraz nowy rynek miejski. Podczas I wojny światowej w sierpniu 1914 do miasta na krótko wkroczyli Rosjanie.

Widok na kwaterę Hitlera i obóz NKWD

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

W okresie II wojny światowej w gierłoskim lesie nieopodal miasta wybudowano kwaterę Adolfa Hitlera – Wilczy Szaniec. Bombardowanie w 1942 r. doprowadziło do bardzo poważnych zniszczeń miasta.

Zobacz Wilczy Szaniec na naszych zdjęciach.

Co ciekawe w 1945 r. niemieccy żołnierze opuścili Kętrzyn, co nie przeszkodziło Rosjanom z niszczeniu opustoszałego miasta.

Zamek i zabudowa staromiejska miasta zostały spalone - zniszczeniu uległo ogółem ok. 40 proc. miasta. Na terenie Kętrzyna zainstalowano natomiast obóz specjalny NKWD.

Cień historii. Kętrzyn – miasto, które dążyło do Polski

Wyludnione miasto posiadało jednak znaczny potencjał, mogło zatem przyjąć sporo ludności napływowej. Ta zaś, podobnie jak w całym powiecie, była w przewadze z Wileńszczyzny.

Przewaga ta nad imigrantami z Polski centralnej (głównie z Kurpiowszczyzny) była niemal dwukrotna.

W lutym 1946 r. miasto liczyło już 5,5 tys. mieszkańców. W 1947 r. pojawił się tu nieznaczny odsetek przesiedleńców z Łemkowszczyzny, którzy kierowani byli niemal wyłącznie na wieś.

ReklamaC1 - Warszawski Salon Jachtowy

Jak się czujesz po przeczytaniu tego artykułu ? Głosów: 26

  • 12
    Czuje się - ZADOWOLONY
    ZADOWOLONY
  • 6
    Czuje się - ZASKOCZONY
    ZASKOCZONY
  • 3
    Czuje się - POINFORMOWANY
    POINFORMOWANY
  • 2
    Czuje się - OBOJĘTNY
    OBOJĘTNY
  • 0
    Czuje się - SMUTNY
    SMUTNY
  • 2
    Czuje się - WKURZONY
    WKURZONY
  • 1
    Czuje się - BRAK SŁÓW
    BRAK SŁÓW

ReklamaB0 - HeydayBoats

Daj nam znać

Jeśli coś się na Mazurach zafascynowało, wzburzyło lub chcesz się tym podzielić z czytelnikami naszego serwisu
Daj nam znać
Reklama
ReklamaA2 - system czarterów