Tomasz Gr0m Paciorek
Wilkasy / Port Resort Niegocin / 20:00
Każde tragiczne zdarzenie na Wielkich Jeziorach Mazurskich wywołuje tę samą, burzliwą dyskusję. Służby ratunkowe alarmują, że rzeki i jeziora zalała fala niedoświadczonych wodniaków, a zwolennicy wolności na wodzie bronią turystycznego biznesu. Czy po latach swobody nadszedł czas na zaostrzenie przepisów i powrót obowiązkowych uprawnień?
Wystarczy dowód osobisty, krótkie przeszkolenie techniczne na kei i kilkutysięczna kaucja, by stać się sternikiem potężnego, kilkutonowego houseboata lub kilkumetrowego jachtu żaglowego.
Od czasu liberalizacji przepisów w latach 2010–2013, polskie akweny stały się dostępne dla każdego, kto marzył o urlopie pod żaglami lub za sterami motorówki. Jednak każdy kolejny sezon, znaczony wypadkami, kolizjami w portach i dramatycznymi akcjami ratunkowymi WOPR oraz MOPR, stawia pod znakiem zapytania zasadność tamtych decyzji.
Głos ratowników: „pływające domy” bez kontroli
Przedstawiciele służb ratunkowych oraz policji wodnej od lat nie kryją niepokoju. Głównym zarzutem wobec tzw. czarterów bez patentu jest absolutny brak przygotowania teoretycznego i praktycznego osób, które decydują się na rejs. Prowadzenie jachtu to nie tylko operowanie kołem sterowym czy manetką gazu – to przede wszystkim znajomość prawa drogi, pierwszeństwa na wodzie oraz dynamicznie zmieniających się warunków meteorologicznych.
- Osoby bez doświadczenia często ignorują maszty ostrzegawcze sygnalizujące zbliżające się nawałnice. Wypływają na otwarte wody Śniardw czy Niegocina w warunkach, w których nawet starzy wyjadacze szukają schronienia w portach – komentuje jeden z naszych Czytelników.
Osobnym problemem stały się gabaryty współczesnych jednostek dostępnych bez uprawnień. Przepisy pozwalają na prowadzenie łodzi motorowych o mocy silnika do 75 kW (około 100 KM), o ile ich prędkość maksymalna jest konstrukcyjnie ograniczona do 15 km/h. W efekcie na wodę trafiają potężne, luksusowe jachty motorowe o ogromnej powierzchni burtowej.
Przy silniejszym podmuchu wiatru jednostki te działają jak wielki żagiel. Niedoświadczony sternik, pozbawiony nawyków manewrowych, staje się wtedy bezradny, co prowadzi do taranowania pomostów, kolizji z innymi jachtami, a w skrajnych przypadkach do wejścia na mieliznę lub wywrotki.
Branża turystyczna wskazuje: winna brawura, nie brak papieru
Pomysły odgórnego, ustawowego ograniczenia dostępu do łodzi bez patentu budzą jednak natychmiastowy opór ze strony branży turystycznej i armatorów. Zwracają oni uwagę na twarde statystyki policyjne.
Wynika z nich, że za dużą częścią najpoważniejszych przewinień – takich jak pływanie pod wpływem alkoholu, skrajna brawura czy rażące łamanie zasad bezpieczeństwa – stoją osoby posiadające formalne uprawnienia, a nie „niedzielni turyści”.
Dla regionów takich jak Mazury, liberalizacja prawa była gigantycznym impulsem ekonomicznym, który pozwolił na rozwój nowoczesnych flot czarterowych i infrastruktury portowej. Przywrócenie rygorystycznych egzaminów państwowych mogłoby, zdaniem lokalnych przedsiębiorców, doprowadzić do załamania rynku turystycznego i uderzyć w setki małych, rodzinnych firm żyjących z sezonu.
Ewolucja przepisów – co wolno bez patentu?
Ewolucja przepisów w polskim prawie wodnym znacząco ułatwiła dostęp do rekreacji na wodzie, jasno określając, jakie jednostki można prowadzić bez posiadania patentu żeglarskiego lub motorowodnego.
W przypadku jachtów żaglowych uprawnienia nie są wymagane do prowadzenia jednostek o długości kadłuba do 7,5 metra. Z kolei amatorzy motorowodniactwa i tzw. houseboatów mogą bez patentu sterować jachtami motorowymi o mocy silnika do 75 kW, o ile ich maksymalna prędkość została konstrukcyjnie ograniczona do 15 km/h.
Co istotne, w odniesieniu do obu tych kategorii jednostek, przepisy znoszą ustawowy obowiązek zdawania egzaminu państwowego, co znacznie upraszcza formalności i otwiera drogę do swobodnego szkolenia oraz bezpiecznego zdobywania pierwszych szlifów na wodzie.
Rewolucja oddolna, czyli jak rynek naprawia sam siebie
Choć na poziomie parlamentarnym nie widać woli politycznej do zmiany prawa, realne zaostrzenie reguł gry następuje na samych pomostach. Wobec rosnących kosztów napraw nowoczesnych łodzi, armatorzy przestali ryzykować.
Powszechną praktyką stała się tzw. weryfikacja na kei. Pracownicy firm czarterowych przeprowadzają obowiązkowe, drobiazgowe szkolenia stanowiskowe. Jeśli klient wykazuje całkowity brak wyobraźni lub umiejętności podczas próbnych manewrów w porcie, umowa jest anulowana, bądź narzucany jest obowiązek wynajęcia profesjonalnego skippera na pierwszy dzień rejsu.
Dodatkowym bezpiecznikiem stały się finanse. Kaucje zwrotne za duże jednostki bez patentu wzrosły do poziomów kilku tysięcy złotych, co skutecznie studzi zapał do ryzykownych zachowań. Same jachty są naszpikowane technologią: od mocnych sterów strumieniowych ułatwiających parkowanie, po lokalizatory GPS, które alarmują właściciela, gdy załoga przekracza bezpieczną prędkość lub wpływa na zakazane akweny.
Równolegle działa policja wodna, drastycznie zwiększając liczbę kontroli trzeźwości oraz weryfikując stan wyposażenia ratunkowego. Walka o bezpieczeństwo na polskich jeziorach nie toczy się więc dziś na sali sejmowej, ale w portach i na wodzie – poprzez edukację, presję ekonomiczną i nieuchronność kontroli.
Serwis mazury24.eu nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy i opinii. Prosimy o zamieszczanie komentarzy dotyczących danej tematyki dyskusji. Wpisy niezwiązane z tematem, wulgarne, obraźliwe, naruszające prawo będą usuwane.