Tunele pod mazurskim brukiem. Czy legendy o podziemnych korytarzach to prawda?

Mroczne lochy, sekretne przejścia pod dnem jezior i tunele, którymi mógłby przejechać konny zaprzęg – Mazury i Warmia to region, w którym historia dzieje się nie tylko na powierzchni, ale i kilka metrów pod nią. Choć wielu traktuje opowieści o podziemiach jako miejskie legendy, odkrycia archeologiczne i relacje świadków sugerują, że w każdej z tych historii tkwi ziarno prawdy.

Strategiczne „autostrady” średniowiecza

Najwięcej emocji budzą domniemane tunele łączące obiekty sakralne z obronnymi. W Kętrzynie legenda o przejściu między zamkiem krzyżackim a bazyliką św. Jerzego jest niemal powszechnie akceptowana jako fakt. Podobny schemat odnajdujemy w Nidzicy, gdzie zamek miał posiadać wyjście ewakuacyjne prowadzące aż do okolicznych wzgórz, zwanych Błędnymi Górami.

Inżynieria Krzyżaków rzeczywiście stała na wysokim poziomie, a systemy ucieczkowe czy techniczne korytarze (np. odprowadzające wodę) często stawały się bazą dla późniejszych mitów o kilometrowych tunelach.

Tajemnice ukryte pod wodą i betonem

Mazurskie legendy idą o krok dalej, sugerując istnienie przejść pod dnem akwenów. W Szczytnie od pokoleń mówi się o tunelu biegnącym pod dnem jeziora Domowego Dużego. Miał on łączyć zamek, w którym Henryk Sienkiewicz osadził akcję „Krzyżaków”, z drugą częścią miasta.

Z kolei w Giżycku uwaga badaczy skupia się na Twierdzy Boyen.

– Mówi się o systemie tuneli łączących twierdzę z dawnym zamkiem. Niektóre z nich miały być tak szerokie, że pozwalały na swobodny przejazd wozów – opowiadają lokalni przewodnicy.

Choć część tych opowieści to „miejskie legendy”, istniejące w twierdzy „poterny” (podziemne przejścia dla żołnierzy) są namacalnym dowodem na to, że podziemia były kluczowym elementem dawnej strategii obronnej.

Gorączka złota w Mamerkach

Nie wszystkie podziemne zagadki pochodzą z wieków średnich. Najmłodsze, a zarazem budzące największe kontrowersje, są tunele z czasów II wojny światowej. W Mamerkach, dawnej kwaterze wojsk lądowych Wehrmachtu, poszukiwania trwają do dziś.

To właśnie tam, przy użyciu georadarów i nowoczesnego sprzętu, badacze próbują odnaleźć zamurowane korytarze, w których – według relacji świadków – mogła zostać ukryta słynna Bursztynowa Komnata. Choć skarbu wciąż nie odnaleziono, odkrywane sukcesywnie tunele techniczne potwierdzają, że mazurska ziemia wciąż nie oddała wszystkich swoich tajemnic.

Między bajką a archeologią

Dlaczego tak chętnie wierzymy w podziemne miasta? Specjaliści wskazują na dwa źródła. Po pierwsze, skomplikowana historia regionu i wymiana ludności po 1945 roku sprzyjały powstawaniu niedopowiedzeń. Nowi mieszkańcy, odkrywając zasypane piwnice czy schrony, dopisywali do nich własne, często fantastyczne historie.

Po drugie – nauka coraz częściej przyznaje rację „marzycielom”. Nowoczesne badania georadarowe w miastach takich jak Orneta czy Kętrzyn regularnie wykazują istnienie pustych przestrzeni tam, gdzie według oficjalnych planów nic nie powinno się znajdować.

Jedno jest pewne: dopóki ostatnia piwnica nie zostanie odkopana, a ostatni zasypany korytarz zbadany, mazurskie legendy o tunelach będą żyły własnym życiem, przyciągając do regionu kolejnych turystów spragnionych tajemnic.

Czy pod tym miastem kryją się średniowieczne tunele? Mieszkańcy chcą weryfikacji legendy

Orneta może stać się nowym punktem na mapie „podziemnej Polski”. Lokalne legendy o tunelach łączących najważniejsze zabytki miasta przestały być jedynie anegdotami opowiadanymi przy kawie – sprawą zajęli się...