130 lat temu Mazurzy postanowili mówić własnym głosem. Powstała Mazurska Partia Ludowa

Pierwsza organizacja polityczna Mazurów

Mazurska Partia Ludowa powstała w odpowiedzi na politykę przymusowej germanizacji prowadzoną przez władze pruskie wobec polskojęzycznej ludności regionu. Partia praktycznie przestała istnieć z momentem wybuchu I wojny światowej w 1914 roku, ale przez blisko dwie dekady była ważnym głosem mazurskiej społeczności. Z ramienia partii o mandaty poselskie ubiegali się m.in. Zenon Eugeniusz Lewandowski oraz Karol Bahrke. Organami prasowymi, które poprzedziły powstanie partii, były gazety „Mazur" oraz „Gazeta Ludowa", wychodząca od 1896 roku.

Nazwiska, za którymi stała odwaga działania

W gronie założycieli i najważniejszych działaczy Mazurskiej Partii Ludowej znaleźli się:

Karol Bahrke, publicysta z Warszawy, był redaktorem „Gazety Ludowej" i pierwszym przewodniczącym partii. To wokół „Gazety Ludowej", wydawanej od 1896 roku w Ełku, a następnie w Szczytnie, skupili się aktywiści mazurskiego ruchu ludowego.

Michał Kajka, mazurski poeta ludowy, murarz i cieśla z zawodu, był w gronie założycieli MPL i członkiem komitetu organizacji kierowanej przez Bahrkego. Na łamach „Gazety Ludowej" publikował artykuły w obronie mowy polskiej i o narodowym powiązaniu Mazurów i Polaków.

Bogumił Labusz, urodzony w 1860 roku we wsi Rumy, był jednym z najciekawszych postaci tamtych czasów, założycielem i współpracownikiem „Gazety Ludowej", współzałożycielem Mazurskiej Partii Ludowej, a rok później , Banku Mazurskiego, który miał wspierać materialnie rodaków. Był duszą „Kółka Rolniczego" i Towarzystwa Oświatowego, sztandarowym bojownikiem o polskość Mazur.

Gustaw Leyding, urodzony w 1865 roku w Botowie, był współzałożycielem MPL i do 1907 roku działał we władzach partii. Był sekretarzem i skarbnikiem Związku Wyborczego MPL na okręg Szczytno-Mrągowo, a w 1910 roku - wspólnie z Bogumiłem Labuszem - założył Bank Ludowy z siedzibą w Szczytnie oraz pierwsze na Mazurach polskie Kółko Rolnicze w Labuszewie.

130 lat później – warto pamiętać

130 lat później wspominamy Mazurską Partię Ludową nie tylko jako fakt historyczny, ale jako dowód na to, że obywatelska aktywność na Mazurach ma długą tradycję. We wrześniu 2026 roku w Ełku odbyły się obchody 130-lecia „Gazety Ludowej" i Mazurskiej Partii Ludowej - z konferencją naukową, referatami o historii ruchu ludowego i pytaniem o tożsamość regionu. Wśród omawianych postaci znaleźli się Michał Kajka, Bogumił Labusz, Gustaw Leyding i Karol Bahrke - ludzie, za którymi stała cała odwaga działania w bardzo trudnych czasach. Ich historia przypomina, że warto pamiętać, skąd wyrastała obywatelska aktywność na Mazurach - z potrzeby obrony swojego języka, swojej ziemi i swojej godności.

Dziedzictwo, które warto pielęgnować

Historia Mazurskiej Partii Ludowej to nie tylko zapis w encyklopediach - to żywa lekcja tego, jak ważna jest świadomość własnej tożsamości i odwaga, by ją chronić. Dziś, gdy region zmaga się z nowymi wyzwaniami - migracjami, globalizacją, zmianami w rolnictwie - postawa Labusza, Kajki, Leydinga i Bahrkego może być inspiracją dla kolejnych pokoleń Mazurów. Bo to właśnie od takich ludzi zaczyna się każda prawdziwa zmiana - od tych, którzy nie godzą się na bierność, którzy widzą potrzeby swojej społeczności i znajdują w sobie siłę, by działać. 130 lat temu Mazurzy postanowili mówić własnym głosem. Dziś warto zadać sobie pytanie: co ten głos mówi nam dzisiaj?