ReklamaA1- Family Homes

Gołdapski rynek sprzed lat w miniaturze. Wyjątkowa makieta odkrywa historię miasta z lat 30. XX wieku

BieżąceHistoria4 listopada 2026, 10:03
Odsłonięcie makiety w rynku w Gołdapi.
Odsłonięcie makiety w rynku w Gołdapi. fot. UM Gołdap.

Gołdap zyskał nową, niezwykłą atrakcję turystyczną i historyczną. Przy miejskim zegarze słonecznym oficjalnie odsłonięto makietę gołdapskiego rynku, ukazującą jego oblicze z lat 30. XX wieku. Projekt to nie tylko ukłon w stronę dawnej architektury, ale także efekt udanej współpracy samorządu oraz organizacji pozarządowych.

Uroczystego odsłonięcia miniatury dokonali przedstawiciele lokalnych władz: Zastępca Burmistrza Gołdapi Damian Czarniewski, Starosta Gołdapski Krzysztof Kazaniecki oraz przewodnicząca Rady Miejskiej w Gołdapi Wioletta Anuszkiewicz. Wydarzenie zgromadziło mieszkańców oraz miłośników lokalnej historii, którzy z dużym zainteresowaniem oglądali wiernie odwzorowane detale dawnej zabudowy.

Historia miasta w skali mikro

Makieta przedstawia centralny punkt miasta z okresu lat trzydziestych ubiegłego wieku, pozwalając współczesnym mieszkańcom i turystom dostrzec, jak bardzo zmieniła się ta przestrzeń na przestrzeni dziesięcioleci. Inicjatywa ta stanowi doskonałą lekcję historii w plenerze, przybliżając dziedzictwo kulturowe regionu w przystępnej i atrakcyjnej formie wizualnej.

Projekt zrealizowano dzięki wsparciu programu Interreg Litwa–Poland, który jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Słowa uznania kierowane są w szczególności pod adresem Gołdapskiego Funduszu Lokalnego, którego zaangażowanie doprowadziło do sfinalizowania tego pięknego przedsięwzięcia.

Nowa makieta przy zegarze słonecznym to zaproszenie do podróży w czasie – wyjątkowy sposób na odkrywanie bogatej historii Gołdapi na nowo.

Rynek w Gołdapi (dawniej Marktplatz) był przez wieki sercem urbanistycznym oraz gospodarczym miasta.

Projekt zaplanowany podczas lokacji Gołdapi w 1570 roku przez księcia Albrechta Hohenzollerna charakteryzował się niespotykaną skalą – był to jeden z największych placów rynkowych w całych Prusach Wschodnich, mierzący aż około 2,5 hektara (235 × 110 metrów).

Urbanistyka i rozwój w latach 30. XX wieku

W okresie międzywojennym rynek przeszedł wyraźną modernizację, łącząc dawną zabudowę handlową z nowymi rozwiązaniami architektonicznymi i komunikacyjnymi.

Plac otaczały wielokondygnacyjne kamienice mieszkalno-handlowe z gankami, zakładami rzemieślniczymi oraz hotelami. Wschodnią i zachodnią pierzeję domagają dominanty architektoniczne, m.in. dawny ratusz oraz kościół ewangelicki.

Rynek pełnił funkcję placu targowego. Zjeżdżali tu kupcy z całego regionu, oferując bydło, płody rolne oraz wyroby rzemieślnicze.

W latach 30. XX wieku na rynku pojawiły się elementy nowoczesnej infrastruktury miejskiej – w tym stylizowana stacja benzynowa oraz uporządkowane skwery zieleni i parkingi dla pierwszych samochodów.

Zniszczenia wojenne i powojenne losy

Tragiczny dla historycznego rynku okazał się rok 1944 oraz walki na froncie wschodnim na przełomie 1944 i 1945 roku. Gołdap, jako jedno z pierwszych miast Prus Wschodnich objętych bezpośrednimi działaniami wojennymi, została zniszczona w blisko 90%.

Z dawnej pierzei rynkowej ocalały jedynie pojedyncze obiekty (w tym mury kościoła). W okresie powojennym nie zdecydowano się na pełną rekonstrukcję dawnej tkanki miejskiej – centralny plac przekształcono w park miejski z alejkami i zielenią, a wokół wzniesiono nową, powojenną zabudowę. 

Odsłonięta niedawno makieta przy zegarze słonecznym to pierwsza tak dokładna próba przywrócenia pamięci o kształcie przestrzennym tego miejsca sprzed kataklizmu II wojny światowej.

ReklamaC1 - Restauracja Kormoran

Jak się czujesz po przeczytaniu tego artykułu ? Głosów: 0

  • 0
    Czuje się - ZADOWOLONY
    ZADOWOLONY
  • 0
    Czuje się - ZASKOCZONY
    ZASKOCZONY
  • 0
    Czuje się - POINFORMOWANY
    POINFORMOWANY
  • 0
    Czuje się - OBOJĘTNY
    OBOJĘTNY
  • 0
    Czuje się - SMUTNY
    SMUTNY
  • 0
    Czuje się - WKURZONY
    WKURZONY
  • 0
    Czuje się - BRAK SŁÓW
    BRAK SŁÓW

ReklamaB0 - Resort Niegocin

Daj nam znać

Jeśli coś się na Mazurach zafascynowało, wzburzyło lub chcesz się tym podzielić z czytelnikami naszego serwisu
Daj nam znać
ReklamaB1 - Amax
ReklamaB2 - Przystań Leśna
ReklamaA2 - port 69