Muzea na Mazurach. Zobaczcie skarby ziemi piskiej w przepięknym Ratuszu

Muzeum Ziemi Piskiej to nie tylko zbiór artefaktów zamkniętych w gablotach, ale przede wszystkim świadectwo niezwykłego uporu lokalnej społeczności, która postanowiła ocalić od zapomnienia losy pogranicza. Od powojennych gruzów, przez neogotyckie piwnice ratusza, aż po multimedialne wystawy – piska placówka przeszła długą drogę, by stać się jednym z najważniejszych punktów na mapie kulturalnej regionu.

Wspólna wizja wpływowych mieszkańców

Wszystko zaczęło się od pasji i poczucia misji. Dokładnie 17 grudnia 1965 roku najbardziej wpływowi mieszkańcy miasta powołali do życia Towarzystwo Miłośników Ziemi Piskiej. To właśnie w tym kręgu zrodziła się śmiała idea utworzenia muzeum regionalnego. Choć początki nie były łatwe, wysiłki nabrały tempa w 1967 roku, kiedy to Pisz hucznie obchodził 600-lecie nadania praw osadniczych. Dzięki determinacji społeczników oraz przychylności władz miejskich, 21 lipca 1969 roku, podczas uroczystej sesji Rady Miejskiej, oficjalnie powołano placówkę do życia.

Pierwszą, tymczasową siedzibą stała się tzw. Baszta. Dziś trudno w to uwierzyć, ale jej bryłę trzeba było dosłownie wydobyć spośród gruzów i ruderalnych szop podczas porządkowania otoczenia ratusza. Początki kolekcji były nadzwyczaj skromne – pierwsze eksponaty pochodziły z Powiatowego Ośrodka Kultury i obejmowały zaledwie kilkanaście przedmiotów etnograficznych, parę książek oraz kilka okazów przyrodniczych. Pierwszym kierownikiem został Mieczysław Kulęgowski, wielki pasjonat, który kierował muzeum z przerwami aż do połowy lat 80. W międzyczasie placówka przechodziła zmiany administracyjne, trafiając pod nadzór Muzeum Okręgowego w Suwałkach, by ostatecznie w 1985 roku powrócić pod bezpośrednią opiekę władz miasta jako Muzeum Ziemi Piskiej.

Muzea na Mazurach. Poznaj niezwykłą historię Ryńskich Zbiorów Muzealnych

W malowniczym Rynie na Mazurach, znajduje się miejsce, które jest żywym dowodem na to, że wielkie rzeczy rodzą się z pasji jednego człowieka i zaangażowania całej społeczności.Ryńskie Zbiory Muzealne im. Albina Nowickiego...

Ratusz ufundowany przez historię i utracone dziedzictwo

Obecna siedziba muzeum to architektoniczna perła regionu. Neogotycki ratusz, wzniesiony na miejscu starej XVII-wiecznej budowli, powstał dzięki... wielkiej polityce. Środki na jego budowę, bagatela 200 tysięcy marek, pochodziły z kontrybucji wojennej, jaką Prusy otrzymały po wygranej z Francją bitwie pod Sedanem w 1870 roku. Budynek, ukończony w grudniu 1900 roku przez mistrza Reese z Mrągowa, do dziś zachwyca swoją bryłą, stanowiąc centralny punkt miasta.

Muzeum znalazło swoje miejsce w suterenie ratusza, która ma niezwykle bogatą przeszłość. Niegdyś mieściła się tu słynna piwiarnia (Ratskeller), w której w 1935 roku gościł sam Melchior Wańkowicz podczas swojej legendarnej wyprawy „tropami Smętka”. Po wojnie przestrzeń ta służyła jako gospoda, kawiarnia, a nawet pralnia. Niestety, historia tego miejsca ma też swoje ciemne karty napisane przez ludzką ignorancję. Jeszcze na początku lat 80. wnętrza zdobiły piękne malowidła ścienne z panoramą miasta oraz plafony z herbami cechów. Niestety, bezmyślne remonty adaptacyjne sprawiły, że te bezcenne zabytki zostały bezpowrotnie zniszczone, nie pozostawiając po sobie żadnego śladu.

Przyroda Puszczy Piskiej w zasięgu wzroku

Dziś muzeum to nowoczesna placówka, która w swoich zbiorach łączy historię, etnografię i bogactwo naturalne Mazur. Dział przyrody to fascynująca podróż przez faunę Puszczy Piskiej. Możemy tu stanąć oko w oko z potężnym jeleniem, dzikiem czy wilkiem, a także podziwiać rzadkie okazy ptaków, takie jak bielik, orlik krzykliwy czy rybitwa czarna. Co istotne, większość prezentowanych zwierząt to nie trofea myśliwskie, lecz ofiary cywilizacji – ptaki, które zginęły na liniach energetycznych, czy ssaki odnalezione martwe w lesie, którym muzealnicy dali „drugie życie” w celach edukacyjnych.

Jednym z najbardziej poruszających eksponatów są dwa wieńce byków jelenia, nierozerwalnie splątane drutem kolczastym, odnalezione w 1980 roku koło Wejsun. To niemy świadek dramatycznej walki zwierząt podczas rykowiska. Kolekcję uzupełnia imponująca wystawa oologiczna, prezentująca jaja ponad 70 gatunków ptaków, od potężnych jaj łabędzich po maleńkie i kruche jaja pierwiosnka. Całość wzbogacają tła dźwiękowe z odgłosami lasu, które sprawiają, że zwiedzający mogą poczuć się jak na prawdziwym spacerze w kniei.

Głosy dawnych Mazurów i ślady Galindów

Równie bogata jest część historyczno-etnograficzna. Muzeum przechowuje najstarsze pamiątki osadnictwa, w tym prawdziwy skarb archeologiczny – możdżenie tura wydobyte z rzeki Pisy w 2009 roku, których wiek oceniono na 3750 lat. Zwiedzający mogą również zgłębić tajemnice Nekropoli Galindai, czyli grobów pruskich wojowników z okresu wpływów rzymskich, oraz obejrzeć makietę dawnej osady nawodnej z jeziora Orzysz.

W sali etnograficznej przedmioty codziennego użytku opowiadają o trudnym życiu dawnych mieszkańców zajmujących się rybactwem, bartnictwem i rolnictwem. Nowoczesna aranżacja wystawy, wzbogacona o multimedia i autentyczne gawędy mazurskie, pozwala usłyszeć niemal zapomnianą gwarę i poczuć ducha dawnych Mazur. Ekspozycję dopełniają zabytki religijne, w tym ocalone z cmentarza w Ubliku rzeźby świętych oraz ostatnia zachowana macewa z piskiego kirkutu.

Całość zamyka klamra współczesności – strefa poświęcona epoce PRL, gdzie stare tablice urzędowe i fotografie przypominają o powojennych losach miasta. Muzeum Ziemi Piskiej to miejsce, w którym każda sala to inny rozdział opowieści o tym, jak wielka historia kształtowała życie zwykłych ludzi na tym pięknym, choć surowym skrawku ziemi.

Muzea na Mazurach. Poznaj historię Rynu na zamku, który jest muzeum i hotelem

Gdy temperatura spada poniżej zera, a mazurskie jeziora Ołów i Ryńskie pokrywają się taflą lodu, Zamek w Rynie przeobraża się w scenerię rodem z mroźnej baśni. Ten czternastowieczny kolos, będący niegdyś siedzibą...