Wojtek Jankuniec
Piękna Góra / Port Łabędzi Ostrów / 20:30
Anna Bałdyga jest jedną z najważniejszych postaci współczesnego rękodzieła ludowego na Mazurach. Tkaczka, śpiewaczka i rękodzielniczka od lat pielęgnuje tradycje kurpiowskie, mazurskie i pogranicza kulturowego, a swoją wiedzą dzieli się z kolejnymi pokoleniami.
Urodziła się w 1952 roku w Piętkowiźnie na Kurpiach Zielonych. Wraz z rodziną zamieszkała na Mazurach, w Mazuchówce w gminie Wydminy. To właśnie tam od lat prowadzi swoją pracownię tkacką, która stała się ważnym miejscem spotkań, nauki i przekazywania tradycyjnego rzemiosła.
Anna Bałdyga tka na krosnach, wykorzystując różnorodne techniki i wzory. W jej pracowni powstają między innymi tkaniny płócienne, dwuosnowowe, wielonicielnicowe, pasiaki, sejpaki oraz chodniki-szmaciaki. Wykonuje również krajki na deseczkach tkackich i krosienkach tabliczkowych.
W swoich pracach sięga zarówno do wzorów kurpiowskich, które poznała w rodzinnym domu, jak i do tradycji Mazur, Podlasia, Suwalszczyzny oraz Wileńszczyzny. Dzięki znajomości dawnych technik, wiedzy etnograficznej i analizie zachowanych zabytków rękodzieła rekonstruuje także elementy tradycyjnego tkactwa mazurskiego.
Tkactwa nauczyła się od matki, wykonującej chodniki-szmaciaki. Sama regularnie zajmuje się tą dziedziną od 2000 roku, a od 2005 roku prowadzi w Mazuchówce pracownię tkacką oraz warsztaty plastyki obrzędowej i dekoracyjnej.
Twórczość Anny Bałdygi nie ogranicza się wyłącznie do tkaniny. Artystka wykonuje również bukiety z papieru i bibuły, tradycyjne pająki, palmy wielkanocne, pisanki, wycinanki oraz ozdoby związane z dorocznym kalendarzem świąt.
W jej pracach spotykają się różne tradycje regionalne. Z jednej strony kontynuuje dziedzictwo kurpiowskie, z drugiej czerpie z bogactwa sztuki ludowej Mazur i sąsiednich regionów. Dzięki temu jej twórczość jest nie tylko wiernym odtwarzaniem dawnych wzorów, lecz także świadectwem przenikania się kultur i doświadczeń.
Jednym z najważniejszych obszarów działalności Anny Bałdygi jest edukacja. W swojej pracowni w Mazuchówce ma liczne grono uczennic, którym przekazuje wiedzę o tkactwie, plastyce obrzędowej i tradycyjnych technikach rękodzielniczych.
Prowadzi również kursy tkactwa między innymi w Łucznicy, Czaplinku, Olsztynie, Olsztynku i Węgorzewie. Jej zajęcia są stałym elementem programu Akademii Łucznica. Prowadziła także kursy rękodzielnicze poza granicami Polski – w Czechach i na Litwie.
Podczas zajęć dzieci i dorośli uczą się między innymi wykonywania kwiatów z papieru i bibuły, palm wielkanocnych, wycinanek oraz tradycyjnych ozdób. Dzięki jej pracy dawne umiejętności nie pozostają jedynie muzealnym wspomnieniem, lecz nadal są praktykowane, rozwijane i przekazywane dalej.
W 2011 roku Anna Bałdyga otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie upowszechniania kultury ludowej. Dzięki temu mogła realizować program nauczania tradycyjnego tkactwa oraz prowadzić zajęcia z plastyki obrzędowej na terenie gminy Wydminy.
Anna Bałdyga wielokrotnie uczestniczyła w konkursach sztuki tkackiej i plastyki obrzędowej. Jej prace były nagradzane między innymi w:
Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie;
skansenie w Olsztynku;
Muzeum w Kętrzynie.
W konkursach organizowanych w Węgorzewie zdobywała nagrody w latach 1992, 1995, 1997, 1999 i 2000. Otrzymywała również wyróżnienia w Olsztynku oraz nagrody w konkursach muzealnych w Kętrzynie, w tym dwukrotnie pierwsze miejsce. W 2020 roku zwyciężyła w konkursie Radia Olsztyn „Jawor – u źródeł kultury” w kategorii rękodzieła.
Najważniejszym wyróżnieniem w jej dorobku pozostaje Nagroda im. Oskara Kolberga, przyznana w 2017 roku w kategorii obejmującej twórczość plastyczną, zdobnictwo, rękodzieło i rzemiosło ludowe oraz folklor muzyczno-taneczny. Doceniono w ten sposób jej działalność w dziedzinie plastyki obrzędowej i muzyki.
Anna Bałdyga jest również śpiewaczką i ważną postacią rodzinnego przekazu tradycji. Wraz z mężem Stanisławem wychowała dziesięcioro dzieci, przekazując im znajomość kurpiowskiego śpiewu, muzyki, rękodzieła i sztuki ludowej.
W 1984 roku małżonkowie założyli zespół „Piętkowiacy”. Później powstała również rodzinna kapela, w której Anna śpiewała, a jej mąż grał na harmonii pedałowej. Z czasem do zespołu dołączyły dzieci, prezentując śpiew i taniec. Rodzina występowała między innymi podczas Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu, zdobywając wyróżnienia w 2006 i 2011 roku.
Dom Bałdygów stał się dzięki temu miejscem, w którym tradycja jest nie tylko opowiadana, ale przede wszystkim praktykowana – w muzyce, stroju, śpiewie i rękodziele.
Anna Bałdyga od lat aktywnie uczestniczy w wydarzeniach poświęconych kulturze ludowej. Można ją spotkać podczas Jarmarku Folkloru w Węgorzewie, gdzie prezentuje swoje umiejętności, prowadzi pokazy i rozmawia z osobami zainteresowanymi tradycyjnym tkactwem.
Jest także stale zaangażowana w inicjatywę Otwarte Pracownie na Mazurach, która pozwala odwiedzającym poznawać lokalnych artystów i rzemieślników od strony ich codziennej pracy. Ostatnio można było spotkać ją podczas Dnia Otwartych Pracowni na Mazurach w Wydminach, gdzie pojawiła się przy swoim warsztacie i dzieliła się wiedzą o tkactwie.
Od 2004 roku należy do Stowarzyszenia Twórców Ludowych, a obecnie pełni funkcję prezeski Oddziału Warmińsko-Mazurskiego STL. Jej działalność wykracza więc daleko poza własną pracownię – obejmuje również organizację życia twórców ludowych i działania na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego.
Anna Bałdyga jest przykładem twórczyni, której dorobku nie da się zamknąć wyłącznie w katalogu nagród i technik. Jej znaczenie wynika również z wieloletniej, konsekwentnej pracy na rzecz przekazywania tradycji innym.
Mimo dojrzałego wieku nadal pozostaje aktywna, obecna przy warsztacie i gotowa uczyć kolejne osoby. Liczne uczennice, uczestnicy kursów i osoby spotykające ją podczas jarmarków oraz Otwartych Pracowni są żywym dowodem na to, że jej wiedza ma ciąg dalszy.
Dzięki Annie Bałdydze tkactwo i rękodzieło nie są jedynie pamiątką po dawnym świecie. Pozostają żywą praktyką, źródłem twórczej inspiracji i ważną częścią mazurskiego krajobrazu kulturowego.
Serwis mazury24.eu nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy i opinii. Prosimy o zamieszczanie komentarzy dotyczących danej tematyki dyskusji. Wpisy niezwiązane z tematem, wulgarne, obraźliwe, naruszające prawo będą usuwane.
Artykuł nie ma jeszcze komentarzy, bądź pierwszy!